SME donateursdag 2005
Zaterdag 15 oktober een prachtige zonnige dag om eens lekker te gaan kijken in een paar koele donkere bunkers. Als donateur ging ik voor het eerst mee met een excursie en dat is met dat prachtige weer uitstekend bevallen ook al zat/liep ik een deel van de dag binnen. Om 9.30 verzamelen in Hotel Heidepark in Bilthoven waar de koffie op ons stond te wachten. Het aardige van zo’n verzameling donateurs is dat je weinig introductie nodig hebt om met elkaar in gesprek te raken waar je ook vandaan komt. De bunkerlocaties en bunkertermen vliegen je om de oren maar iedereen weet waar je het over hebt en dat geeft wel een lekker gevoel.
De lezing met beelden via de beamer werd gegeven door meneer Brugman uit Bilthoven, die zelf een enorme bunker in zijn achtertuin had liggen. Tja je kunt zelf niet alles hebben maar een Duits hoofdkwartier in je achtertuin is toch ook niet niks. De man kon prachtig vertellen en had waarschijnlijk de hele dag door kunnen gaan maar dat was niet de bedoeling. Na een heerlijke lunch stapten we in de eigen auto’s en gingen op weg.
Bunker Groenekan in Bilthoven
Als eerste gingen we naar een MOB complex met daarop een in 1956 gebouwde luchtcontrolebunker. Deze is in de jaren ’70 in gebruik genomen als modern knooppunt in het defensiecommunicatie-netwerk. Aardig was dat een van de aanwezige donateurs als PTT’er nog heeft meegewerkt bij de ontmanteling van de communicatieapparatuur. De bunker is rond 1980 gemoderniseerd en verbouwd tot een volledig beveiligd telecommunicatiecentrum. Er stonden maar liefst 60 telexapparaten voor verbindingen met de KL-verbindingscentra in Nederland en Duitsland. Op de hoogtij! dagen van de koude oorlog verbleven en 48 personen in een drieploegendienst. De bunker is ruim 36 bij 28 meter en is met 2 verdiepingen 11 meter hoog. Hij staat dan ook als een enorm blok beton midden op het terrein in een prachtige beboste omgeving.
O.l.v. een plaatselijke gids gingen we naar binnen en kwamen in een onlangs nog gekraakte en weer ontruimde bunker. Lege flessen, broodjes kaas!, matrassen en dergelijke lagen nog overal in het donker door de verschillende ruimtes. De bunker zelf ziet er nog prachtig uit en lijkt wel alsof hij nog maar net is verlaten. Controlelijsten en tekeningen liggen nog naast de apparatuur met een paraaf uit 1999 maar het lijkt alsof dat gisteren nog is gedaan. De vraag is of de bunker lang zal blijven bestaan want op de locatie wordt een bedrijventerrein aangelegd.
Blaskovitzbunker in Hilversum
Met 5 auto’s en de nodige navigatieapparatuur in colonne op weg naar Hilversum. Nadeel van die dingen is dat ze de kortste weg kiezen en dat is dwars door het centrum van Hilversum. Dat zal op een rustige dag we het kortst zijn maar niet op de zaterdagmiddag om 14.00. Ik denk dat Blaskovitz het in de oorlog zonder navigatiesysteem het een stuk sneller had gedaan! In ieder geval zorgde het wel voor de nodige humor binnen in de auto’s.
Na de nodige problemen van een villabewoner over het parkeren tussen de bomen ging het hek open en gingen we naar binnen. De bunker ligt achter een viertal villa’s waarvan de bewoners het dak gebruiken als een deel van de tuin. Deze commandobunker is gebouwd in 1943 op de plek waar op dat moment een Joods kindertehuis stond. De kinderen zijn gedeporteerd om het terrein en de villa te kunnen gebruiken als onderkomen. Tot maart 1945 was het de commandopost voor de WBN (Wehrmachts Befelshaber in die Niederlanden) en vanaf maart nog twee maanden voor de commandant van het 25e Leger Generaal Blaskovitz. De bunker bestaat eigenlijk uit twee stukken van 30 en 40 meter lang met daartussen een stuk voor de aggregaat en andere voorzieningen. De muren en dak hebben een dikte van 2 meter en zijn dus St (Standig).
Met één van de villa-eigenaren en zijn kinderen hebben we rustig door het enorme complex kunnen wandelen. Er is zoveel mogelijk materiaal van na de oorlog verwijderd om hem weer kaal terug te brengen naar de oorlogsperiode. Op dit moment is hij helemaal leeg en niet in gebruik, maar staat wel (terecht) op de Rijksmonumentenlijst.
Commandobunker 88AK in Bilthoven
Als laatste naar de hoofdbunker van het Generalkommando van de LXXXVIII.armee het hoofdkwartier van General der Infanterie Reinhard. De bunker staat aan de Tollenslaan in Bilthoven in een klein villa-achtig bosgebied. Achter de villa van onze inleider ligt de bunker deels bedekt met aarde maar zeer toegankelijk. De bunker is Standig 32 meter lang en met wanden van 2 meter dik. Naast de ingang is de Nahkampfraum en de gassluis en je staat binnen. Hij ziet er prachtig uit en heeft als enige van de vandaag bezochte bunker verlichting en dat maakt het bezoek iets eenvoudiger. In het bos naast de bunker kun je na even speuren nog diverse andere manschappenbunkers zien en een enkele betonnen schuttersput. Om ons de bomkraters ook te laten zien waren deze in de ochtend nog voor ons speciaal aangeharkt en ontdaan van de bladeren! Je zult het ding maar in je achtertuin hebben staan als SME’er. Probleem is echter wel een goede bestemming te vinden en zorgen dat het niet al te vochtig gaat worden. Wat er in de toekomst mee gaat gebeuren is echter nog niet duidelijk want het ding heeft volgens mij nog geen beschermde status en zou door een volgende bewoner gewoon gesloopt kunnen worden.
Na deze bezoeken weer terug naar Hotel Heidepark voor de “napraat” en een borrel en de dag kon niet meer stuk. Al met al een dag die zeker de moeite waard was om donateur van de SME te zijn of te gaan worden.
Rob Verhoef
donateur